Weekly Nepal

पेरिसडाँडामा लालुका अवतार! –गोपाल बुढाथोकी

माओवादीलाई निर्वाचनमा जिताउन निकै सक्रियतापूर्वक लागेका बिजुलीको काम गर्ने मेरै टोलमा डेरा गरी बस्ने भाइले भने–'मलाई त माओवादीबाट पनि आशा मर्यो ।' उनले यसो भनिरहँदा उनको अनुहारमा निराशाको भाव झल्किन्थ्यो। उनीजस्ता धेरै ठूलो श्रमजीवी जमात एमाओवादीबाट धेरै ठूलो आशा गरेका थिए। म आफैं त माओवादी थिइन तर तिनलाई विश्वास गर्नेहरुको अपेक्षाहरुलाई पत्रिकामा प्रसस्त छापें। जसवापत शाहीकालको कठोर समयमा पनि मैले सजाय भोगें। यसबारेमा आज म धेरै चर्चा गर्न चाहन्न। 

मैले उनलाई किन यस्तो निराश भयौ भनेर सोधेँ। उनले आफ्नो असन्तुष्टि पोख्दै गए–''माओवादी नेताहरुले पनि आफू र आफ्ना परिवारको भविष्यमात्र हेर्ने रहेछन्। कतिपय व्यापारी र तस्करसँग मिलेर कमाउने। कतिपय पद र सुविधाका लागि लड्ने। पहुँचवाला नेताहरु आफू बन्न नपाए श्रीमतीलाई मन्त्री बनाउने। त्यत्रा मधेसी, दलित महिलाहरु माओवादीमा छन, कसैले त्याग गरेर तिनलाई पद छाडे हुँदैन। मन्त्रालयलाई स्वर्ग मानेर त्यही बस्न चाहेको देख्दा त मलाई लाग्यो, माओवादीमा पनि के र कसका लागि लडेको रहेछ र?' उनले माओवादीका केही नेताको नाम नै किटेर गाली गरे, मैले आज यसमा उल्लेख गरिन। विज्ञ पाठकहरु आफैंले थाहा पाइहाल्नुभयो होला।  

माओवादी समाज सुधारको अझै पर्याय बनोस् म यो चाहन्छु। मैले यसैका लागि एमालेका लागि पनि खबरदारी गरें र गरिरहेको छु। मैले धेरै विश्वास गरेको पार्टी एमाले नै हो। मैले यो कुरा लुकाउन आवश्यक छैन। तर, एमालले जनअपेक्षा राम्रोसँग पूरा नगरेकैले माओवादीको बढोत्तरी भएको हो। एउटा कम्युनिस्टको विकल्प अर्काे आउँदा केही नेता तथा कार्यकर्ताहरुलाई केही समस्या परे पनि आमजनतालाई धेरै फरक पर्दैन। मलाई पनि यसमा विखुशी लागेन। 

स्वार्थ नभएकाहरुको चेतना गतिशील हुन्छन्। छङ्छङ् बग्ने छहराजस्तो गतिशील। जमेको चेतना र पोखरीबाट गति वा प्रवाह पैदा हुन सक्तैन। त्यसैले मान्छेहरुको सोंच पनि स्थिर रहनु हुँदैन। मान्छेहरु यतिवेला असन्तुष्ट र चिन्तित छन र विकल्प खोजिरहेका छन। तर भरपर्दाे विकल्प बनिसकेको छैन। विजुलीमा काम गर्ने ती सुवास भाइजस्ता श्रम गरेर खानेहरु माओवादीबाट निराश हुनु राम्रो सङ्केत होइन। 

धेरै श्रमजीवी जनताले विश्वास गरेको एमाओवादीमा भुरेटाकुरे राजामहाराजाको चेतनाले काम गरिरहेको छ। एक जमानामा सामन्तवादको विरुद्ध विद्रोहको हुँङ्कार गरेको मान्छे, केही सफल भएपछि विस्तारै आफैं लडेको शक्ति वा व्यक्तिको आदतको भरिया बन्नसक्ने रहेछ। त्यसको आफ्नो महत्वकाङ्क्षा झाङ्गिदै गएर त्यसलाई टिकाइरहन र बढ्न जस्तो अनैतिक धन्दा पनि गर्ने रहेछ। जसले आफूलाई आफ्नो आस्थाअनुसार लैजान्छ, त्यो कालजयी हुनसक्छ। नेपालमा पुष्पलाल, मदन भण्डारी, वीपीहरु कालजयी हुन्। यस्ता कालजयी धेरै थोरै मान्छेमात्र संसारमा हुने रहेछन्। केही दलालहरुलाई पछिपछि लगाएर आफू सफल भएको आत्मतुष्टि लिनेहरुको तत्काल फूर्ति भए पनि लामो समयसम्म त्यो टिकाउ हुँदैन। एमाओवादीमा एमाले र कांग्रेसमा भन्दा पनि बढी दासता रहेको म देख्दैछु। २०४८ सालमा श्रीमती मङ्गलादेवी र छोरा प्रकाशमानलाई एकैपटक चुनाव उठाउँदा गणेशमान सिंह जस्तो सर्वाेच्च कमाण्डरलाई समेत काठमाडौंका जनताले स्वीकारेनन्। श्रीमती र छोरा दुवैलाई चुनाव हराइदिए। अन्तरिमकालमा आफूले पाएको प्रधानमन्त्री पदलाई छाड्दा समेत गणेशमानको श्रीमती र छोराको हकमा लोभ गरेको ठहर भयो। गणेशमानका श्रीमती र छोराका अलावा उनीहरु आफैं पनि राजनीतिमा लामो समय गुजारेकै नेताहरु हुन्।  

एमाओवादीले त्यसबाट केही सिकेन। हामीजस्ताले रचनात्मक सुझाव दिंदा समेत नानाथरी आरोप लगाउँछन्। त्यसैले उनीहरुका बारेमा धेरै भन्न पनि मन लाग्दैन। माओवादीमा सुविधाको पद लिने एउटा घराना जन्मेको छ। श्रीमान र श्रीमती आलोपालो मन्त्री बन्दैछन्। म त भन्छु बिहारका लालु यादव र रावडीदेवीको नेपाली अवतार देखिएको छ। तिनले हामी नेपालीबाट नै सिकेका त हैनन्? बिहारकै छेउ धनुषाका ''पञ्चायती शेरे'' हेमबहादुर मल्ल र शारदा मल्लबाट पो लालुले सिकेका हुन् कि त? हेमबहादुरको चकचकी भएका बेलामा उनले श्रीमतीलाई राष्ट्रिय पञ्चायत सदस्य बनाएर जग हँसाएका थिए। उनले नै पञ्चायतको जगजगी भएको बेलामा सबैभन्दा बढी मत पाएर जित्ने उम्मेदवारका रुपमा रेकर्ड कायम गरे। सत्ताबाट च्यूत भएपछि भ्रष्टाचार काण्डमा जेलको हावा खाना पुगे। त्यस्तै स्वार्थी र भ्रष्ट व्यक्तिहरुका कारण पञ्चायत अझ छिट्टै ढल्यो। पञ्चायतसँगै ती पात्रहरु पनि हराए। केही गतिशील पञ्च मानिने सूर्यबहादुर थापा, पशुपतिशमशेर राणा, लोकेन्द्रबहादुर चन्द, राजेश्वर देवकोटा, डा. प्रकाशचन्द्र लोहनी, कमल थापाहरु अझै हिंङ् बाँधेको टालो मानिन्छन्। राजनीतिलाई सुविधाको पेशा ठान्दा र सम्पूर्ण परिवारलाई त्यसकै गुलियो चटाउनेहरुको धेरै भलो हुँदैन। एमालेमा यो समस्या अलि कम छ। कांग्रेसमा धेरै नै छ। संसारमा नै कांग्रेसको विचारको दवदवा भएको बेलामा कांग्रेस चाहिं मरिज चाउरेजस्तो चाउरिनु पनि तिनको परिवारवादले धेरै काम गरेको छ।  

अन्तमा, एमाओवादीका शीर्षनेताहरुले यसबाट अहिलेदेखि नै सिके हुन्थ्यो क्यारे। जनताले लाज मान्ने व्यवहार नगरे हुन्थ्यो। हामीले त सुझाव दिने न हो। 'भीरबाट लड्ने गोरुलाई रामराम भन्नमात्र सकिन्छ ........!'