Weekly Nepal

कान्तिहीन 'जनयुद्ध' दिवस

Details

Category: सम्पादकीय

हतियारवद्ध लडाईं विश्रामको ६ वर्षपछि माओवादीले उराठलाग्दो 'जनयुद्ध' दिवस मनाएको छ। फगुन १ गते राजधानीको खुला मञ्च र देशका विभिन्न भागमा मनाइएको युद्ध दिवसमा माओवादी नेताहरूले आफ्ना कार्यकर्ताहरूमा फेरि एक पटक विद्रोह र क्रान्तिको हरियो घाँस छरे।

युद्धविश्रामपछि क्यान्टोनमेन्टमा थुनिएका हजारौं लडाकुको जीवन खोसिएपछि र राजनीतिक परिचालनको आधार पैसालाई बनाएपछि क्लान्त भएका माओवादी कार्यकर्ताहरू अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाललगायत नेताहरूको अर्काे फोस्रो आश्वासनमा ताली पिटेर फर्के। 
जनयुद्ध दिवसको सभामा भाग लिन देशभरबाट खण्डहर जीवन भोगिरहेका कार्यकर्ताहरू जुटाइएका थिए। लाजिम्पाटको नयाँ नारायणहिटीवाट सवारी भएका पुष्पकमल दाहालले पार्टीले जनविद्रोहको लाइन नछोडेको उद्घोष गरे। उता पोखरा पुगेका प्रधानमन्त्री बाबुराम भट्टराईले जनताको समृद्धि र राष्टियताको हित सम्बर्द्धनको भाषण ठोके। भूमिगत जीवन त्यागेर माओवादी नेताहरू प्रधानमन्त्री, मन्त्री र सांसद्को भूमिकामा उदाएपछि अन्य सबै धुरीका राजनीतिज्ञभन्दा सम्पन्न भएका छन् र उनीहरूको जीवन श्री ३ महाराजको भन्दा उन्नत बन्न पुगेको छ। तर, उनीहरूको युद्धलाई कठीन तपस्या मान्ने हो भने त्यही तपस्यावाट आएका लडाकु र कार्यकर्ताहरूलाई भने राज्यले दिएको अढाइ लाखको चेक पनि उनै नेताहरूले खोसेका छन्। 
यस्तो भाव परिवेशमा माओवादीको जनयुद्ध दिवस फगुन १ गते आइपुगेको थियो। युद्धमा सदस्य गुमाएका परिवारहरू उनीहरूको त्यसको औचित्य खोजीरहेका छन्। घाइते भएकाहरू इुद्धले आफ्नो जीवनमा ल्याएको परिणाम र राजनीतिमा भएको रुपान्तरणको लेखाजोखा गरिरहेका छन्। नेताका अनुुहारमा आएको चमक र चिल्लोपना, उनीहरूका स्वमित्वमा चलेका उद्योग र ब्यापारिक कम्पनीहरू, परिवारका सदस्यहरूसँगको हाँसीखुशी जीवन र कार्यकर्ताको खण्डहर जीवनवीचको विरोधाभाष खोज्न यसपटकको जनजयुद्ध दिवसले नेपाली समाजलाई धेरै हदसम्म सघायो। पैसाको शक्तिमा चलाउन खोजेको सांगठनिक संरचना, त्यसका लागि लुटिएको मुलुकको अर्थतन्त्र र प्रतिफलस्वरुप नागरिकले पाएको गरिवी र महंगीको जीवन माओवादीका सभामा पनि प्रतिबिम्बित हुन्थ्यो। 
विद्रोहको एउटै आव्हानले खुला मञ्च भरिने र सभामा गरिने मुक्तिका मायावी भाषणले उम्लने रगत यसपटक सेलाएको देख्न पाइयो। एउटा मुक्तिका लागि नयाँ नारायणहिटीको जीवन ब्यतित गरिरहेको छ अन्य पार्टीका नेताहरूलाई यथास्थितिवादीको पगरी थोपर्दै। अर्काे खुला मञ्चमा बाँडिएको क्रान्तिको सपनाप्रति अविश्वास गर्दै क्लान्त मुद्रामा घर फर्कने तयारी गर्दैछ। माओवादीको जनयुद्ध नाममा वितण्डाले दिएको परिणाम यही देखिएको छ। कायृकर्ता र संगठनको पंक्तिलाई नेताहरूको शासकीय शक्ति आर्जन गर्ने स्रोतका रुपमा प्रयोग गर्ने र त्यसैका लागि उनीहरूको जीवन बलिदानी गर्ने माओवादीलाई अव यसअघिका अश्वासनमात्र पर्याप्त छैनन्। मञ्चमा बोलिएका कुरा र जीवनमा अपनाइएका कुरावीचको विरोधाभाषले जे सन्देश दिएको छ त्यसले माओवादीलाई अहिलेसम्मकै सामन्तवादी नोकरशाही संयन्त्रका रुपमा चिनाएको छ। जसले आफ्ना लागि गरिवहरूको मृत्युलाई बोलिमा बलिदानी भन्छ र ब्यवहारमा गरिवहरूको पीडामाथि आफ्नो शासनको महल खडा गर्छ। 
दाहाल र भट्टराईले अहिले गरिहेको पनि त्यही हो जुन यसअघि सामन्तवादी युगको प्रतिनिधित्व गर्ने शासकहरूले गर्थे। माओवादीले सरकार सञ्चालन गरेको अवधीमा जनताले गरेको अनुभुति र कार्यकर्ताको जीवन सत्तासँग विनिमयका लागि उनीहरूले अपनाएको ब्यवहारले यसको खुलासा गरिसकेको छ। भलै खुला सभामा माओवादीले आफ्ना सांस्कृतिक प्रचारयन्त्रमार्फत गीत घन्काए र भने, 'माओवादी विग्रेको छैन, माओवादी भत्केको छैन।' नभत्केको र नबिग्रेको माओवादीले गर्ने यही हो भने नेपाली समाजमा अव माओवादी नामको बुटी चाहिएको छैन र यो मुलुकको निम्ति काम लाग्दैन भन्ने मनोवैज्ञानिक निश्कर्षमा माओवादी कार्यकर्ता स्वयं देखिन्थे।