Weekly Nepal

धान खाने मुसो, चोट पाउने भ्यागुतो

Details

Category: पाठक पत्र

काठमाडौं, फागुन ८ ।
श्रीमान् सम्पादकज्यू
सत्य सेवा सुरक्षणम्को मूल मन्त्र विपरीत प्रहरी कारबाही अगाडि बढेका छन्। प्रहरी जनताको सेवक नभएर पीडकका रुपमा चित्रित भएकै कारण जनताले प्रहरीलाई सकारात्मक रुपमा हेर्दैनन्। प्रहरीप्रंतिको जनविश्वास गुमाउने काम स्वयं प्रहरीले गदैआएका छन्। यसैक्रममा महानगरीय प्रहरी बृत्त महाराजगंजका वृत्तपति डीएसपी जगदिश पोखरेलले नयाँ बसपार्कबाट एक घरमालिकलाई अनाहकमा पक्राउ गरी थुनामा राखेर सार्वजनिक मुद्दा चलाएका छन्। नयाँबसपार्क नजिकै घर भएका कृष्णभक्त श्रेष्ठको घर बहालमा लिने एक व्यक्तिको रिस प्रहरीले उनीमाथि पोखेको छ। घर बहालमा लिनेले रक्सी उत्पादन गरेको भन्दै घरधनीलाई समातेर कारबाही गर्ने काम प्रहरीले गरेको छ। रक्सी उत्पादन गर्ने व्यक्तिलाई पक्राउ नगरी घरधनीलाई पक्राउ गर्ने प्रंहरीको कदम धान खाने मुसाृ चोट पाउने भ्यागुतो जस्तै हो। नयाँबसपार्क प्रहरी प्रभागका इन्स्पेक्टर योगेन्द्र खड्काले पटक पटक श्रेष्ठसँग पैसा मागेको र उनले दिन आनाकानी गरेपछि घरबहालमा लिनेले गरेको कसुरमा उनलाई पक्राउ गरिएको छ। उपप्रधान मन्त्री तथा परराष्ट्र मन्त्री नारायणकाजी श्रेष्ठका स्वकीय सचिव डा. शितलकाजी श्रेष्ठले कृष्णभक्त निर्दोष भएकाले छाड्न अनुरोध गर्दा पनि प्रहरीले छोडेन। धादिङको खानीखोलाबाट काठमाडौं प्रहरी परिसर सरुवा भएका इन्स्पेक्टर खड्कालाई एसपी राजेन्द्र श्रेष्ठले बसपार्कमा यस्तै निर्दोषहरूबाट असुली गर्न पठाएका हुन्?
त्यसो त महाराजगंजका बृत्तपत्ति पोखरेलले सई टेकबहादुर कुँवरलाई घुुमुवा राखी असुली कार्यलाई बढावा दिई नै रहेका छन्। ३ त्रर्षदेखि घुमुवाका रुपमा महाराजगंजमा कार्यरत सई कुँवरको काम नै अपराध नियन्त्रण होइन, असुली डीएसपीलाई बुझाउने हो। घुमुवा भएर उनले आफ्नो पनि उन्नति गरेकै छन्। उनले बसपार्कमा दुईवटा घर लिएर होटल संचालन गरेका छन्। ती होटलमा अवैध रुपमा बेश्याबृत्ति हुँदा पनि प्रहरीले चासो नै नदिने तर रक्सी उत्पादन गर्नेको अपराधमा एक घरधनीलाई थुनाउने काम प्रहरीले बहादुरीपूर्वक गरेको छ।
– भूषण राना, गोंगबु
 

कानुन देखाउन कि कार्यान्वयन गर्न?
श्रीमान् सम्पादकज्यू
नेपालका सन्दर्भमा कुरा गर्दा के विचारणीय हुन आउँछ भने यहाँको कानूनलाई हात्तीको दाँतसँग तुलना गर्न सकिन्छ किनकि हात्तीको देखाँउने र खाने दाँत अलग अलग प्रकृतिको हुन्छ। नेपालमा विश्वकै सर्वोकृष्ट कानून बन्दछ र विश्वमा हाम्रो नेपालको कानून तुलनात्मक रुपमा शायदै कम गुणस्तरीय नहोला तर त्यसको कार्यान्वयन प212 भनेको मृत्युशैय्याको बाघ जस्तै हो। कानून बनिसकेपछि त्यसको कार्यान्वयन प212ले सही महत्त्व राख्न सकेन भए त्यो कानून निर्जीव बस्तु सरह हुनेछ। नेपालमा धेरै ऐन, कानून, निर्देशिकाहरू नबनेका होइनन् तर त्यसको कार्वान्वयन शायद केही प्रतिशत मात्र भएको होला। त्यस्तै निर्देशिका हो “निजामती कर्मचारीको शै212िक प्रमाणपत्र प्रमाणीकरण निर्देशिका–२०६६“। यस निर्देशिकाको प्रस्तावमा भनिएको छ “निजामती सेवा प्रवेश गर्ने कर्मचारीह181को सेवा प्रवेश र बढुवाको चरणमा नै शै212िक योग्यताका प्रमाणपत्रहरू सम्बन्धित निकायबाट प्रमाणीकरण गराई नक्कली प्रमाणपत्रका आधारमा सेवा प्रवेश गर्ने र सेवामा बहाल रहिरहने अवस्थाको अन्त्य गरी निजामती सेवालाई मर्यादित तुल्याउने।' यो प्रस्तावनाको भावना धेरै मार्मिक र समयसाप212 रहनुको साथै यसले ब्यापकता अंगाल्न खोजेको छ तर वास्तविक 181पमा भन्ने हो भने यो निर्देशिका एउटा ऐतिहासिक दस्तावेज मात्र हो किनकि यो लिखित रुपमा कुनै पुस्तकालय वा कुनै सरकारी निकायको फाइलहरूमा पञ्जिकृत भएर रहेको छ। यसको कार्यान्वयन भने कहिले होला भनेर प्रति212ाको विषय भएको छ। कुनै समयमा एक पटक सामान्य प्रशासन मन्त्रालयले निर्देशिका अनुसार गर्न गराउन भनी विभिन्न मन्त्रालयह181लाई सामान्य परिपत्र गरेको थियो। परिपत्र गरिसकेपछि त्यस सम्बन्धमा के कति प्रगति भयो र के कति निजामती कर्मचारीह181ले शै212िक प्रमाणपत्रहरू प्रमाणीकरण प्रक्रियामा पठाए सोबारे कुनै खोजखबर र ताकेता समेत गरेको छैन। मात्र परिपत्र गरेर सामान्य प्रशासन मन्त्रालय आफ्नो दायित्त्वबाट अलग भयो। यो निर्देशिकाको मूल उद्देश्य आज मृत्युशैय्यामा पुगेको हो कि भन्ने अनुमान गर्न सकिन्छ। जुन नियम लागू गर्न सकिदैन भने त्यसको निर्माण गरिनुको औचित्य छैन। नियम बनाइसकेपछि त्यसको कार्यान्वयन प212 मजवुत भएमा मात्र बनेको नियमले सार्थकता पाउन सक्दछ। तसर्थ यस नियमको कार्यान्वयन गर्नु नै नियमको धर्म हो। विनाधर्मको नियमको केही सार र महत्त्व रहँदैन। तसर्थ सम्बन्धित प212ले यसलाई अङ्गिकार गरिदिन हुन म एक नेपालीको हैसियतले विनम्रं अनुरोध गर्दछु। – नेपाल नेपाली

 
भन्सारछलीमा प्रहरीको साथ
श्रीमान् सम्पादकज्यू
बीरगंज, बिराटनगर र झापाका प्रहरी प्रमुखहरूले भन्सारछली सामान ल्याउन कडाइ गरेपछि तस्करहरूले बैकल्पिक नाका प्रयोग गरी सामान भित्र्याउन थालेका छन्। धनुषाको जयनगर नाकाबाट कपडा, सिमेन्ट, चिनी, मल, गुट्खा लगायतका विद्युतीय सामानको आयात ह्वात्तै बढेको छ। भन्सारछली गरी सो नाकाबाट दैनिक दर्वनौं ट्रक सामान भित्रिरहँदा पनि सो नाका हेर्ने नेपाल प्रहरीको खजुरी इलाका प्रहरी कार्यालयका इन्स्पेक्टर सुवास बोहराले चासो देखाएका छैनन्। इन्स्पेक्टर बोहरालाई मासिक ३ लाख रुपैयाँ दिएर भन्सार छली गरी सामान भित्रिरहेको छ। सो नाकाबाट भन्सार छलीका सामान भित्र्याउने व्यापारीहरूमा सुरेश साह, भरत महासेठ लगायतका २० जना छन्। धनुषाका एसपी पुरुषोत्तम कँडेल र जनकपुरका एसएसपी माधव जोशीलाई समेत बुझाउनुपर्छ भन्दै इन्स्पेक्टर बोहराले जयनगर नाकाबाट भन्सार छली गर्ने तस्करहरूबाट मासिक घुस असुली गर्दैआएका छन्। जयनगर नाकाबाट भइरहेको यो तस्करीमा इन्स्पेक्टरले एसपी र एसएसपीको बदनाम गरेका हुन् कि उनीहरूले पनि भागशान्ति पाएर मौन बसेका हुन्? सशस्त्र प्रहरी बलको सीमा सुरक्षा बल पनि सीमा सुरक्षा भन्दा घुसको सुरक्षामै लागेकाले जयनगर नाकाको भन्सार छलीमा मौन बसेको छ। 
– जिवच्छ साह, धनुषा, पिडारीचोक

जागिर कहिले पाउने मन्त्रीज्यू,
श्रीमान सम्पादकज्यू,
साँघु साप्ताहिकले गत हप्ता त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थको सुरक्षाको जिम्मा विद्यार्थीलाई दिने आशयको प्रतिवेदन तयार भएको पढ्ने अवसर पाइयो। सुरक्षाकर्मी, कर्मचारी तथा अन्य थुप्रैगरी हजारौंले सुरक्षा गर्न नसकेको विमानस्थललाई एक सय जना विद्यार्थीले कसरी सुरक्षा गर्न सक्छन्। चोरीका घटना रोक्न सक्लान्। यो त पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रीले आफ्ना कार्यकर्तालाई जागिर खुवाउने मनसायले प्रतिवेदन तयार गर्न लगाएको जस्तो देखियो। त्यसमा पनि हवाई क्षेत्रमा ज्ञान नै नभएका व्यक्तिहरू समितिको सदस्यमा रहेछन्। पर्यटन क्षेत्रमा काम गरेका व्यक्ति ज्योति अधिकारीसम्मलाई ठीकै मान्न सकिएला। तर जब अन्य सदस्यको नामावली पढियो, त्यसबाट भने मेरो मनमा निकै प्रश्न उठयो। के यो देशमा हवाई क्षेत्रमा काम गर्ने व्यक्ति कोही छैनन्। नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका पूर्व प्रमुखहरू पनि रहेनछन। हवाई क्षेत्रमा काम नै नगरेका व्यक्तिलाई विमानस्थल सुधार समितिमा राखेर पर्यटन मन्त्रीले के गर्न खोजेका हुन् भन्ने कुरा त त्यही प्रतिवेदनले देखाउन खोजेको छ। प्रतिवेदनले पनि सामान्य हल्का सुझावमात्रै दिएको छ। मजस्ता विद्यार्थीले रोजगारी पाइएला भनेर खुशी हुनुपर्ने थियो प्रतिवेदन पढेर। तर क्याम्पसका विद्यार्थी संगठनको दादागिरी चल्ने जमनामा साँच्चिकै गरिब, जेहन्दार र विपन्न विद्यार्थील अवसर पाउन गाह्रो छ। त्यही पनि विद्यार्थीले जागिर कहिलेबाट पाउने हुन भन्ने कौतुहलता भने अवश्य छ। हुन त नेपाल वायुसेवा निगमका जहाज कौडीको मूल्यमा भाडामा दिने मन्त्रीले अरु त के नै पनि गर्न सक्थे र। जे सक्थे त्यही गरे। यस्ता पर्यटन मन्त्रीबाट आश गर्ने अवस्था पनि देखिएन। 
रामहरि फुयाँल–रत्नराज्यलक्ष्मी क्याम्पस, काठमाडौ।