Weekly Nepal

सीमित विकल्प, असीमित संभावना- ध्रुवहरि अधिकारी

समयको सङ्केत। बाबुराम भट्टराईले आफूलाई अहिलेको सरकारी पदबाट राजीनामा दिन माग गर्नेहरू 'शान्ति र संविधान विरोधी' हुन् भनी हुङ्कार गरिरहेको बेला छ। सत्ताच्युत हुने खतराबाट जोगिन अरूप्रति आक्रामक भएको समय छ। कसैले कराउँदैमा म राजीनामा दिन्ना भने पुग्नेमा 'चिल्लाउँदैमा' भन्ने आयातीत भन्न सकिने शब्दको समेत उपयोग गरिरहेको स्थिति छ। आफ्नो बलबुताको स्रोतको सङ्केत दिन खोजेको देखिँदैछ। जेठ १४ गतेको समय–सीमा नजिकिँदो छ। आत्तिएको आवाज प्रतिध्वनित हुँदो छ। 
तर बाबुरामको विरोध गर्नेहरूमा गैर–माओवादी मात्र छैनन्। बाबुरामकै पार्टी ए–माओवादीको एउटा प्रभावशाली पक्ष रामबहादुर थापा 'बादल' लाई सम्भाव्य प्रधानमन्त्रीको उम्मेदवार बनाउन इच्छुक छ। कतिपय विषयमा 'अध्यक्ष कमरेड' आलोचनामा परेको अवस्था छादैछ तापनि उपलब्ध विकल्पमा प्रचण्डको पनि उल्लेख हुँदैआएको छ। बाबुरामले मन्त्रीहरूलाई अनुशासन र निगरानीमा राख्न नसकेको, महागी र अभावलाई सम्बोधन गर्न पर्याप्त प्रयत्न नगरेको, नेपालको राष्ट्रिय हितको अनुकूल नहुने नीति–नियम र ऐनहरू पारित गराउने पहल गरेको लगायतका आरोपहरू लाग्दैआएका छन्। नागरिकताको मामिला त्यत्तिकै पेचिलो भएर आएको छ। सर्वोच्च अदालतले न्यायिक सक्रियता नअपनाएको भए कति अनर्थ र अनिष्ट भैसक्ने थियो भन्ने अवधारणा बौद्धिक समुदायले बनाएको कुराबाट जनसाधारण अनभिज्ञ छैनन्। बाक्लो कुहिरो फाट्दै गएपछि वस्तु, स्थिति देखिँदै जान्छन्। 
छर्लङ्ग छ, बाबुरामको राजीनामाको माग प्रतिपक्ष र सत्तापक्ष दुवैतिरबाट आएको छ। सत्तासीन हुन र त्यहाँ टिकिरहन ए–माओवादीको एउटा खेमाले मधेसवादी भनिनेहरूको एउटा मोर्चासित जायज, नाजायज सबैखाले माग पूरा गर्ने शर्तमा गठबन्धन गरेकै हो। अनि, गलत निर्णय एवं प्रक्रियाहरू सच्याउनुको साटो बाबुरामले तिनप्रति कहिले उदासीन रहने र कहिले तिनको बचाउ गर्ने बाटो समातेको देखियो। देशको अखण्डतामा आँच आउने कुराहरू सार्वजनिक हुँदा समेत जिम्मेवारी बोध नगर्ने प्रवृत्तिलाई राष्ट्रपतिको स्तरबाट ध्यानाकर्षण गराउनु पर्‍यो। परिस्थिति यो हदमा बिग्रिन गएको छ। यस्तो अवस्थामा मौन रहनु अथवा अकर्मण्य हुनु भनेको गैरजिम्मेवारी बन्नु हो। 
गैरजिम्मेवारीको यस्तो आरोप खेप्नु नपरोस् भनेर होला, नागरिकहरूको एउटा समूह सक्रीय भएर सार्वजनिक रूपमा देखापरेको छ। जेठ १४ भित्र नयाा संविधान बन्ने छाँटकाँट नदेखिएकोले होला, यस समूहले २०४७ को संविधान पुनः बहाल गराउने अभियानको घोषणा गरेको छ। हिजो फागुन ७ गतेको चियापानको आयोजक निकायको संक्षिप्त प्रस्तावनाले यही कुराको सङ्केत गरेको छ। र संयोग हो, बाबुरामका हालिमुहालीमा आइपुगेको मुलुकबारे नागरिक चिन्ताको आवाज प्रकट गर्ने काम रामबाबु (प्रसाईं) बाट भएको छ । बिगार्ने बाबुराम र सपार्न अघिसर्ने रामबाबु! अभियानले आन्दोलनको रूप लिने भयो भनेर अहिलेका सत्ताधारी क्रान्तिकारीहरू सजग भए भने बेशै भयो। बेलैमा तिनले जनआक्रोशलाई ठम्याउने र त्यसलाई सम्बोधन गर्ने काम गरे भने द्वन्द्वको चर्को रूप कुनै पक्षले पनि बेहोर्नुपर्ने छैन। अन्यथा २०६३ सालको आन्दोलनका उपलब्धि धरापमा पर्न लागे भन्न थालिसकेकाहरूले आफ्नो भविष्यवाणी सत्य सावित भएको पाउने छन्। र, बिग्रे–भत्केका कामको दोष अर्काको थाप्लोमा हालेर उम्कने स्थितिमा तिनीहरू हुने छैनन्। अवसर उम्किएपछि पछुतो गरेर बस्नु सिवाय विकल्प बाँकी रहने छैन। 
देश मूल–कानुन (संविधान) बेगर चल्न सक्दैन। र, 'अन्तरिम' संविधानले अनिश्चित अवधिलाई धान्न सक्दैन। त्यसैगरी, दुई वर्षमा सक्ने बाचा गरिएको काम चार वर्षमा पनि पार नलाग्दा जनता चुप्प लागेर बस्ने कुरै आउँदैन। नयाँ नबनेपछि पुरानोको ओत लाग्नु अपरिहार्य हुन्छ। यो प्रकृतिको नियम हो। नयाा ठाउामा इनार खनेर पानीको स्रोत नभेटुञ्जेल भैरहेको कुवा पुर्नु मूर्खता हुन्छ। यतिसम्मको सामान्य सोच २०६२/६३ को जनआन्दोलन हाँक्ने नेपाली कांग्रेस र त्यसमा सहभागी हुने एमालेका योद्धा र तिनका सारथीहरूले बोकेको हुनुपर्ने हो। क्रान्तिकारी माओवादीले संझौताको माध्यमबाट मूलप्रवाहमा पसेपछिका परिणति र त्यसले सिर्जना गर्ने दायित्वहरू ठम्याएको हुनुपर्ने हो। तर यस अवधिका घटनाक्रमले सुझबुझको प्रदर्शन कुनै पक्षबाट पनि भएको पाइएन। मुलुकलाई अर्ध–औपनिवेश अवस्थाबाट मुक्ति दिलाएर पूर्ण स्वाधीन बनाउँछौं भनी कबोल गर्ने माओवादीहरूकै कार्यकालमा आएर नेपालको अखण्ड अस्तित्वमै प्रश्नचिन्ह  लागेको छ। र, माओवादीमध्येकै कतिपय अगुवा, कार्यकर्ताहरू यो घामजत्तिकै छर्लङ्ग तथ्यलाई स्वीकार गरिरहेका छन्। तिनीहरू एकोहोरिएको चेतनाबाट निर्देशित रहन चाहादैनन्। 
कमरेड प्रचण्ड, कमरेड बाबुरामहरूले भने वास्तविकतालाई उपेक्षा गरेको देखिँदैछ। र, कमरेडहरूलाई अघि लगाएर हिँडेकाहरूमा पनि सजग हुने तत्परताको अभाव टड्कारो छ। समयको सङ्केत नचिन्नेहरूले पहिले के के बेहोर्नुपर्‍यो त्यसको चर्चा गरिरहनै परेन। जसले इतिहासबाट सिक्दैन उसले दुष्कर्म गरिरहन्छ। अनि नतीजा भोग्न बाध्य हुन्छ।